حتما برای شما نیز پیش آمده است که در مراجعه به مطب دندانپزشکی برای بررسی وضعیت سلامت دندان هایتان، دندانپزشک از شما در خواست عکس رادیوگرافی کند. تصاویر اشعه ایکس دندانی یا همان رادیوگرافی دندانی در موارد زیادی هم در تشخیص و هم در درمان برای دندانپزشکان کمک کننده می باشند. در ادامه ی این مقاله مطالبی راجع به موضوعات زیر برای شما گردآوری کرده ایم:
  • لزوم تهیه ی رادیوگرافی از دندان
  • انواع مختلف رادیوگرافی ها و کاربرد هر کدام در دندانپزشکی
  • محل تهیه و روش انجام تصویربرداری های دندانی
  • نکات قبل از تهیه ی رادیوگرافی دندانی
  • آیا تهیه ی تصاویر اشعه ایکس دندانی خطر یا ضرری دارد؟

لزوم تهیه ی رادیوگرافی از دندان

در اینجا دلایلی که باید عکس رادیولوژی دندان تهیه شود را بررسی خواهیم کرد.

چرا باید از دندان تصویر اشعه ی ایکس تهیه شود؟

دندانپزشک شما با معاینه ی بالینی دندان هایتان تنها از وضعیت کلی سلامت دهان، لثه ها و تاج دندان ها اطلاعاتی به دست می آورد. برای بررسی وضعیت ریشه های دندانی، کانال های ریشه، وضعیت استخوان اطراف دندان ها و گاها دریافت سایر اطلاعات وسیع تر نیاز به رادیوگرافی دندان های شما دارد.

 در رادیوگرافی دندانی چه چیزی برای دندانپزشک قابل مشاهده می باشد؟

اطلاعات قابل برداشت از یک رادیوگرافی دندانی بستگی به نوع رادیوگرافی دارد. اما به طور کلی در رادیوگرافی های دندانی مواردی از این قبیل برای دندانپزشک شما آشکار می شود:
  • وجود پوسیدگی ها (به خصوص برخی پوسیدگی ها که با معاینه ی چشمی قابل تشخیص نمی باشند.)
  • عمق تقریبی پوسیدگی ها و این که آیا عصب دندان درگیر شده است یا نه.
  • تعداد، شکل و انحنای ریشه ی دندان و مسیر کانال ریشه ی دندان
  • وضعیت سلامت یا التهاب و تخریب استخوان اطراف ریشه ی دندان
  • وجود دندان های نهفته یا نیمه نهفته
  • وجود ضایعات داخل استخوان فکین (کیست،تومور و…)
  • ارتباط دندان ها با ساختارهای آناتومیک اطراف مثل سینوس ها یا اعصاب
این مقاله را حتما بخوانید : آموزش اصول شماره گذاری دندان ها در دندانپزشکی

انواع مختلف رادیوگرافی ها و کاربرد هر کدام در دندانپزشکی

دو دسته ی کلی از رادیوگرافی های دندانپزشکی وجود دارد:
  1. رادیوگرافی های داخل دهانی که در روند تهیه ی این موارد فیلم مخصوص داخل دهان فردگذاشته می شود. شامل: رادیوگرافی پری آپیکال Periapical، رادیوگرافی بایت وینگ Bitewing و رادیوگرافی اکلوزال Occlusal
  2. رادیوگرافی های خارج دهانی که در تهیه ی این تصاویر فیلم خارج از دهان فرد می باشد. شامل:
    • رادیوگرافی پانورامیک Panoramic
    • توموگرافی سه بعدی یا CBCT
    • رادیوگرافی لترال سفالوگرام Lateral Cephalogram
    • رادیوگرافی سفالوگرام خلفی – قدامی Cephalogram  Posterior-Anteriorو…

رادیوگرافی پری آپیکال Periapical یا تک دندان

معمولا این عکس از یک دندان و یا حداکثر دو تا سه دندان کنار هم گرفته می‌شود. این رادیوگرافی کل تاج و ریشه و همچنین مقداری از استخوان اطراف ریشه ی دندان مورد نظر را نشان می دهد. در این عکس می‌توان ریشه و فضای عصب دندان، پوسیدگی‌ دندان و التهاب یا عفونت اطراف ریشه ی دندان‌ را بررسی کرد.

رادیوگرافی پری آپیکال Periapical یا تک دندان - عکس رادیولوژی دندان - رادیوگرافی دندان

علاوه بر این، کاربرد بسیار مهم این عکس در حین درمان ریشه (عصب کشی) می باشد. در طول انجام یک درمان ریشه حداقل ۴ بار از این عکس از دندان شما گرفته می‌شود. رادیوگرافی اولیه که وضعیت ریشه ی دندان شما را نشان می‌دهد. عکس بعدی در حالی گرفته می شود که دندانپزشک وسیله ای به نام فایل (شبیه یک سوزن) را در کانال دندان شما گذاشته است و از روی طول این وسیله در عکس می‌تواند به طول ریشه ی دندان شما پی ببرد. عکس سوم به دندانپزشک نشان می‌دهد که آیا مواد پُِرکننده ی ریشه، تمام طول ریشه را پر کرده‌اند یا خیر و در نهایت عکس آخر کیفیت درمان ریشه نهایی را تایید می‌کند. در صورت صحیح بودن تکنیک عکس برداری، بین رادیوگرافی های دندانی بیشترین دقت را دارد اما عیب آن این است که محدوده ی کوچکی را نشان می دهد.
این مقاله را نیز حتما بخوانید : دستیار دندانپزشک کیست و چه ویژگی هایی دارد؟

رادیوگرافی بایت وینگ Bitewing یا اینترپروگزیمال

این عکس برای دندان های عقبی تجویز می شود. این رادیوگرافی تاج دندان های هر دو فک را با مقداری از ریشه ها نشان دهد. در این عکس می‌توان پوسیدگی‌ دندان و وضعیت سلامت یا تخریب نواحی استخوان بین دندانی را مشاهده نمود. این عکس برای تشخیص زودهنگام پوسیدگی های بین دندانی بسیار مفید است. از این رو می توانید در چکاپ های سالانه از دندانپزشک خود بخواهید این عکس را برای شما تجویز کند.

انواع عکس دندان - رادیوگرافی بایت وینگ Bitewing یا اینترپروگزیمال

رادیوگرافی اکلوزال Occlusal

این عکس در دندانپزشکی به صورت روتین استفاده نمی شود و معمولا فقط در موارد خاص و برای تشخیص برخی انواع شکستگی های فک، بررسی ضایعات فکی از جمله کیست ها و تومور ها، تشخیص دندان های اضافی و… به کار می رود. در این تصویر تمام دندان های بیمار و استخوان فک قابل رویت می باشد.

انواع عکس های دندانپزشکی - رادیوگرافی اکلوزال Occlusal

رادیوگرافی پانورامیک Panoramic یا سراسری یا OPG

این عکس همان عکس کلی و بزرگی است که همه ی دندان‌های فک بالا و پایین شما در آن دیده می‌شوند. این عکس برای بررسی نمای کلی هر دو فک یا برای تشخیص ضایعات فکی، بررسی وضعیت رویش دندان ها، دندان‎های عقل، دندان های نهفته، برای کاشت ایمپلنت، قبل از ارتودنسی و…  تجویز می شود. در این عکس تمامی دندان ها، استخوان هر دو فک، سینوس های ماگزیلا، کانال عصبی فک پایین، قسمتی از مفصل TMJ و… قابل بررسی هستند.
این مقاله را نیز حتما بخوانید : شایع ترین علت بوی بد دهان و راه کارهای رفع آن

از مزایای این رادیوگرافی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • نشان دادن محدوده ی بزرگ تر
  • اشعه ی کمتر به نسبت وسعت ناحیه ی ثبت شده در تصویر (اشعه ی لازم برای تهیه ی یک رادیوگرافی پانورامیک برابر با 4 عدد رادیوگرافی پری آپیکال می باشد در صورتی که وسعت محدوده ی ثبت شده بیشتر از 4 برابر رادیوگرافی پری آپیکال است.)
  • آسان بودن تهیه ی آن و در نتیجه پذیرش راحت تر از طرف بیماران
  • قابلیت استفاده برای بیمارانی که در باز کردن دهان خود محدودیت دارند.

رادیوگرافی پانورامیک Panoramic یا سراسری یا OPG عکس دندان او پی جی

البته باید بدانید که دقت و وضوح کمتر تصویر و تغییرات ابعادی از معایب این رادیوگرافی می باشد و بنابراین دندانپزشک شما ممکن است برای بررسی دقیق تر رادیوگرافی های مکمل برای شما تجویز کند. به عنوان مثال این رادیوگرافی برای تشخیص پوسیدگی های جزئی چندان مناسب نمی باشد.

توموگرافی سه بعدی یا CBCT (مخفف Cone Beam Computed Tomography)

تصویر توموگرافی، یک لایه خاص یا اسلایس از دهان را با  پنهان کردن سایر لایه ‌ها نشان می‌دهد. این نوع تصویر برداری برای بررسی ساختار هایی به کار می رود که دیدن آن‌ ها به دلیل وجود سایر ساختار های اطراف، در رادیوگرافی های معمولی دشوار می باشد. این تصاویر معمولا توسط متخصصین جراحی فک و صورت و پیش از کارهای تخصصی مثل کاشت ایمپلنت و سایر جراحی های فکی درخواست می شوند.

توموگرافی سه بعدی یا CBCT (مخفف Cone Beam Computed Tomography)

رادیوگرافی لترال سفالوگرام Lateral Cephalogram

این تصاویر معمولا توسط متخصصین ارتودنسی و پیش از شروع درمان ارتودنسی با هدف بررسی  الگوی رشدی و مسیر رشد فک و صورت و جمجمه و الگوی صورت درخواست می شوند.

رادیوگرافی لترال سفالوگرام Lateral Cephalogram

محل تهیه و روش انجام هر کدام از تصویربرداری های دندانی

معمولا دستگاه رادیوگرافی تک دندان که برای تهیه ی عکس های پری آپیکال و بایت وینگ استفاده می شود در تمامی مطب ها وجود دارد و شما برای تهیه ی عکس های تک دندان نیاز به مراجعه به مراکز دیگر ندارید. معمولا بیمار در حالی که روی یونیت دندانپزشکی نشسته است، فیلم مخصوص را که دندانپزشک داخل دهان و روی دندان مورد تنظیم کرده است با انگشت خود نگه می دارد. سپس دوربین مخصوصی با زاویه ی خاص روی صورت بیمار قرار می گیرد. با شنیدن صدای بوق دستگاه اشعه تابانده شده است و سر انجام بعد از چند دقیقه، عکس آماده می شود. اما سایر رادیوگرافی های گفته شده را حتما باید در مراکز مجهز به انواع دستگاه ‌های رادیوگرافی و تحت نظر تکنسین های حرفه ای تهیه نمود مثل OPG و CBCT و… در طول عکس برداری OPG از شما خواسته می شود که در مقابل دستگاه مخصوص بایستید و چانه ی خود را روی یک دسته ی پلاستیکی قرار دهید. برای اطمینان از این که سر شما در طول تصویربرداری ثابت باقی می‌ماند، باید یک زبانه را به آرامی بین دندان‌هایتان نگه دارید. سپس بخشی از دستگاه اطراف سر شما خواهد چرخید و تصویربرداری انجام می‌شود.
این محصول را حتما ببینید : آموزش جامع دستیار دندانپزشک – در خانه بیاموزید

نکات قبل از تهیه ی رادیوگرافی دندانی

  • اگر قبلا رادیوگرافی دندانی تهیه نموده اید حتما آن را نزد خود ببرید، ممکن است عکس قبلی شما برای دندانپزشک قابل استناد باشد (البته این موضوع بستگی به فاصله ی زمانی تهیه ی عکس دارد) و یا این که مقایسه ی عکس قبلی شما با عکس جدید برای دندانپزشکتان کمک کننده باشد.
  • در صورتی که باردار هستید، یا احتمال می‎دهید باردار باشید، حتما دندانپزشک خود را در جریانبگذارید.
  • در صورتی که به دلیل مشکلات سلامتی یا هر دلیلی بیش از چند دقیقه سر پا ایستادن برایتان مشکل باشد نیز بهتر است دندانپزشک یا رادیولوژیست را از وضعیت خود مطلع نمایید.
  • برای تهیه ی عکس های روتین تک دندان در مطب رعایت نکته خاصی غیر از پوشیدن کاور سربی نیاز نیست.
  • اما برای رادیوگرافی OPG معمولا قبل از تهیه ی رادیوگرافی از شما خواسته می شود تا هرگونه وسایل فلزی از جمله عینک، گوشواره، گردنبند، گیره ی سر و در صورت وجود پروتز دندانی خود را در بیاورید. این موارد در روند تهیه ی عکس مشکل ایجاد می کنند.

آیا تهیه ی تصاویر اشعه ایکس دندانی خطر یا ضرری دارد؟

تهیه ی تصاویر اشعه ایکس دندانی یک پروسه ی کاملا بدون درد بوده و در حدود چند دقیقه زمان می برد. در تصویربرداری از دندان ها از اشعه ی ایکس استفاده می شود که تابش این اشعه به مقدار زیاد و طولانی مدت برای بدن انسان مضر است. اما در تهیه ی عکس های دندانی مقدار تابش این اشعه بسیار ناچیز و مدت زمان آن نیز بسیار کوتاه می باشد. اما با این حال برای جلوگیری از اثرات سوء احتمالی از روپوش یا پیشبند سربی در هنگام تهیه عکس استفاده می شود. به این ترتیب حتی احتمال کمترین خطر نیز از بین می رود. بر اساس مطالعات انجام شده OPG یکی از تصویربرداری هایی است که در آن از کم ترین میزان اشعه استفاده می‌شود. اگرچه دستگاه اشعه ایکس بسیار بزرگ به نظر می‌رسد، اما خود اشعه ایکس از یک مخروط کوچک بیرون می‌آید. این مخروط ناحیه ی تابش اشعه را به مساحتی کمتر از دایره‌ای به قطر ۷ سانتی متر محدود می‌کند. اگرچه به بانوان باردار توصیه می شود تا حدامکان در طول بارداری رادیوگرافی نگیرند، اما در موارد ضروری (مثل عفونت یا دردهای شدید)  با مشورت پزشک متخصص زنان زایمان، آن ها نیز می توانند به تعداد محدود رادیوگرافی تک دندان تهیه کنند. پایان مقاله | ممنونیم که این مقاله را از وب سایت دنتال مد مطالعه کردید.
40% -
دوره آموزش دستیار دندانپزشک - دوره کامل آموزش دستیار دندانپزشک - چگونه دستیار دندانپزشک شویم

دوره آموزش دستیار دندانپزشک

3
299,000 تومان