فهرست مطالب
حساسیت دندان به گرما یا سرما معمولاً زمانی ایجاد می شود که لایه محافظ بیرونی دندان، یعنی مینای دندان (Enamel)، دچار فرسایش شده باشد. همچنین، عقب رفتگی لثه (Receding gums) که باعث نمایان شدن ریشه دندان می شود، می تواند یکی از دلایل دیگر باشد.
آیا تا به حال هنگام نوشیدن چای داغ یا خوردن اسموتی سرد، در دندان هایتان احساس درد کردهاید؟ به احتمال زیاد،دلیل اصلی حساسیت دندانی می باشد..
در حالی که برخی درمانهای خانگی می توانند ناراحتی ناشی از حساسیت دندان را کاهش دهند، شناخت علت اصلی این مشکل به شما کمک میکند تا آن را درمان کرده و از بازگشت مجدد آن جلوگیری کنید.
چرا دندان من به گرما و سرما حساس است؟
حساسیت دندان ممکن است به صورت ناراحتی خفیف یا نشانه ای از یک مشکل جدی تر بروز کند.
این درد معمولاً به شکل تیر کشیدن یا دردی تیز احساس می شود که از دندان به لثه ها و حتی تا ناحیه سر گسترش مییابد. به همین دلیل است که برخی افراد هنگام خوردن غذاهای سرد، اصطلاحاً احساس “انجماد مغز” (Brain freeze) را دارند. (به یاد بیارید وقتی رو که میگید تا مغزم یخ زدم🥶)
وقتی حساسیت دندان با گرما یا سرما تحریک می شود، معمولاً به دلیل سایش مینای دندان است.مینای دندان، سطحی را که بالای خط لثه قرار دارد، میپوشاند. از بین رفتن این لایه باعث میشود عاج دندان (Dentin) که در زیر آن قرار دارد، در معرض محرکهای گرما و سرما قرار گرفته و به اعصاب برسند.
همچنین اگر سمنتوم (Cementum)، لایه محافظ ریشه دندان، در اثر عقب رفتگی لثه نمایان شود، حساسیت بیشتری ایجاد میشود.
دلایل رایج فرسایش مینای دندان شامل موارد زیر است:
- پوسیدگی دندان (Cavities)
- آسیب یا شکستگی دندان
- ساییدن دندان ها (دندان قروچه)
- بیماری لثه
- عقب رفتگی لثه ها
- استفاده از محصولات خشن مانند خمیردندان های سفید کننده یا دهان شویههای حاوی الکل
- برخی درمانهای دندانی مانند روکش یا پرکردگی
- مصرف غذاهای اسیدی
- عفونت دندان
- مسواک زدن شدید
- استعمال دخانیات
- دسترسی محدود به مراقبت های دندانپزشکی
- بهداشت ضعیف دهان
در صورتی که حساسیت ناشی از یک مشکل مزمن باشد، تا زمانی که علت اصلی برطرف نشود، درد در هنگام خوردن یا نوشیدن دوباره باز می گردد.
در مقابل، در صورت آسیب ناگهانی، ممکن است درد به طور ناگهانی در اثر تماس با گرما یا سرما ایجاد شود.
چرا روکش دندان به گرما و سرما حساس می شود؟
خود روکش که به سرما و گرما حساس نمی شود! پس چرا فکر میکنیم دندان روکش شده یا ترمیم یا لمینیت به سرما و گرما حساس شده؟!
حساسیت این درمان ها می تواند بخاطر موارد زیر باشد :
- درمان به درستی انجام نشده باشد.
- ترمیم یا لمینت شما بخوبی فیت نشده باشد.
- در اثر شل شدن یا شکستگی در دهان جابه جا شده باشد.
📌 در رابطه با پوسیدگی دندان حتما مقاله ۸ عامل مهم که خطر پوسیدگی دندان را افزایش میدهد را مطالعه کنید.
حساسیت دندان بعد از پرکردن (Filling) چرا اتفاق می افتد؟
پرکردگی ها نیز مانند روکش ها و لمینت ها ممکن است باعث ایجاد حساسیت شوند. این حساسیت معمولاً زمانی رخ میدهد که:
- پرکردگی بیش از حد عمیق باشد
- پوسیدگی به طور کامل برداشته نشده و زیر پرکردگی باقی مانده باشد
- پرکردگی در اثر ساییدن دندان، سایش یا عقب رفتگی لثه شل یا ترک برداشته باشد
اگر حساسیت از بین نرفت یا بدتر شد، ممکن است نیاز به درمان ریشه (Root Canal) وجود داشته باشد.
چرا دندان ترک خورده یا لب پریده به گرما و سرما حساس می شود؟
دندانها با وجود استحکام بالا، ممکن است در طول زمان دچار ترک خوردگی یا لب پریدگی شوند.
بیشتر این شکستگی ها خفیف اند و مشکلی ایجاد نمی کنند، اما شکستگی های بزرگتر می توانند باعث درد شوند. وقتی قسمتی از مینای دندان جدا می شود، عاج دندان در معرض محیط قرار گرفته و دندان به گرما و سرما حساس میشود.
📌 در رابطه با دندان عقل نیز حتما مقاله دندان عقل چیست و چه زمانی باید آن را بکشیم؟ | راهنمای کامل جراحی دندان عقل را مطالعه کنید.
درمان ها و راهکارهای کاهش حساسیت دندان
برخی درمانهای خانگی می توانند درد ناشی از حساسیت دندان را کاهش دهند، اما برای درمان دائمی، لازم است به دندانپزشک مراجعه کنید تا علت اصلی مشخص شود و درمان مناسب انجام گیرد.
درمانهای خانگی:
- شستشو با آب نمک
- غرغره ی عسل و آب گرم
- ماساژ زردچوبه روی لثه
- شستشو با چای سبز
- استفاده از ژل یا دهانشویه حاوی کپسایسین
- استفاده از عصاره وانیل
طبق مطالعات، استفاده از دهان شویه ها و محصولات حاوی آرژینین (Arginine) میتواند حساسیت دندان را کاهش دهد.
همچنین داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن، ناپروکسن یا استامینوفن میتوانند درد را کاهش دهند. که بهتر است حتما قبل از استفاده با دندانپزشک مشورت نمایید.
تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی:
گاهی تغییر در عادات روزانه می تواند به کاهش حساسیت کمک کند، به ویژه در کنار درمانهای دیگر.
توصیهها:
- استفاده از خمیردندان ضدحساسیت
- تعویض مسواک با نوع نرم (Soft bristle) و مسواک زدن به آرامی
- اجتناب از غذاها و نوشیدنیهای اسیدی مانند:
- نوشابه
- مرکبات
- ترشی ها
- گوجه فرنگی، سس و کچاپ
- قهوه
- شراب
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
اگر حساسیت دندان مکرر یا شدید است و مانع از خوردن یا نوشیدن معمول شما میشود، باید حتماً به دندانپزشک مراجعه کنید.دندانپزشک با شناسایی علت اصلی، میتواند درمانی مؤثر برای کاهش ناراحتی شما ارائه دهد.
📌 در رابطه با ایمپلنت دندان نیز حتما مقاله ۱۰ باور اشتباه درباره ایمپلنت دندان که باید همین امروز فراموش کنید را مطالعه کنید.
جمع بندی
حساسیت دندان مشکلی شایع است که دلایل متعددی دارد، اما بیشتر اوقات ناشی از سایش مینای دندان است.
این مشکل ممکن است به دلیل آسیب، بیماری یا پوسیدگی های دندانی بروز کند.با رفع علت اصلی، می توانید درد را بهطور دائمی کاهش دهید؛ همچنین درمان های خانگی، داروهای بدون نسخه و تجویزی، میتوانند تسکین موقتی فراهم کنند.
❓پرسش های متداول
1. آیا حساسیت دندان به گرما و سرما خطرناک است؟
خیر، در بیشتر موارد خطرناک نیست، اما اگر مداوم یا شدید باشد، ممکن است نشانه پوسیدگی یا آسیب عصبی باشد.
2. بهترین خمیر دندان برای دندان های حساس چیست؟
خمیردندان های حاوی نیترات پتاسیم یا فلوراید برای کاهش تحریک اعصاب دندان مؤثر هستند.
3. آیا میتوان با درمان خانگی حساسیت دندان را از بین برد؟
درمان های خانگی تنها بهصورت موقتی مؤثرند؛ برای رفع کامل، باید علت اصلی توسط دندانپزشک بررسی شود.
4. آیا سفید کردن دندان باعث حساسیت می شود؟
بله، روشهای بلیچینگ ممکن است به طور موقت مینای دندان را تحریک کنند، اما معمولاً پس از چند روز برطرف می شود.
