فهرست مطالب
مقدمه
دندانهای عقل آخرین مجموعه از دندانهای دائمی هستند که در دهان رشد میکنند. این دندانها معمولاً بین سنین ۱۷ تا ۲۵ سالگی رویش پیدا میکنند، اما همه افراد آنها را ندارند. ممکن است نیاز باشد دندانهای عقل را در صورتی که باعث درد، عفونت یا مشکلات دیگر دهان و دندان شوند، بکشید.
دندان عقل چیست؟
دندان های عقل آخرین مجموعه از دندانهای دائمی هستند که در دهان رویش پیدا میکنند. نام دیگر آنها «آسیاب سوم» است. این دندانها در انتهای دهان، در قسمت عقب قرار دارند.
به آنها دندان عقل گفته میشود چون نسبت به سایر دندانهای دائمی خیلی دیرتر رشد میکنند. معمولاً بین سنین ۱۷ تا ۲۵ سالگی ظاهر میشوند. بسیاری از ما در این بازه سنی خود را پیر یا دانا نمیدانیم، اما همانطور که گفته شده: «با افزایش سن، عقل نیز میآید.»
گاهی دندانهای عقل به درستی رشد میکنند و هیچ مشکلی ایجاد نمیکنند. اما در بسیاری از موارد، این دندانها در لثه یا استخوان فک گیر میکنند و رویش نمییابند (دندان عقل نهفته). در چنین شرایطی ممکن است دچار عفونت، پوسیدگی، بیماری لثه و دیگر مشکلات دهانی شوید. به همین دلیل است که بسیاری از دندانپزشکان توصیه به کشیدن دندانهای عقل میکنند.
عملکرد
چرا دندان عقل داریم؟
اگر دندانهای عقل به درستی و در محل مناسب رویش پیدا کنند، میتوانند نقش حمایتی در قسمت عقبی دهان داشته باشند و به حفظ استخوان فک کمک کنند. اما به طور کلی، به دندانهای عقل نیازی نداریم. بیشتر دندانپزشکان آنها را وابستهمانده (Vestigial) میدانند؛ یعنی ساختارهایی که زمانی کاربرد داشتهاند، اما اکنون دیگر بیاستفاده هستند.
اجداد ما رژیم غذایی ابتدایی شامل گیاهان خام، مغزهای سخت و گوشتهای سفت داشتند. دندانهای عقل به آسیاب کردن این غذاها و گوارش مناسب آنها کمک میکردند.
اما امروزه با پیشرفت ابزارهای تهیه و مصرف غذا، دیگر نیازی به دندان عقل نیست. بهمرور زمان و با این تغییرات در رژیم غذایی، بدن ما نیز دستخوش تغییرات تکاملی شد. به عنوان مثال، فک انسان کوچکتر شده است. به همین دلیل بسیاری از افراد فضای کافی برای رشد دندانهای عقل ندارند.
آناتومی
دندانهای عقل کجا قرار دارند؟
دندانهای عقل در انتهای دهان، درست پشت دندانهای آسیای دوم قرار میگیرند. افرادی که هر چهار دندان عقل را دارند، در هر ربع از دهانشان یکی دارند: بالا چپ، پایین چپ، بالا راست و پایین راست.
انسان چند دندان عقل دارد؟
به طور معمول، انسان چهار دندان عقل دارد، اما همه آنها رویش پیدا نمیکنند. حدود ۸ نفر از هر ۱۰ نفر حداقل یک دندان عقل رویش نیافته دارند. چه هیچکدام از دندانهای عقل رویش پیدا کنند، و چه همه آنها، این حالتها همگی طبیعی محسوب میشوند.
دندان عقل چه شکلی است؟
دندانهای عقل از نظر ظاهری شبیه سایر دندانهای آسیای دهان هستند. اغلب دارای دو یا سه ریشه هستند، اما برخی از آنها ممکن است چهار ریشه داشته باشند.
شکل ریشهها در افراد مختلف متفاوت است. گاهی ریشهها به هم جوش میخورند و ظاهری مخروطیشکل و بزرگ ایجاد میکنند. در برخی موارد، ریشهها ممکن است در جهتهای مختلفی خم شوند یا پراکنده باشند.
بیماری ها و اختلالات
چه بیماریهایی میتوانند دندان عقل را تحتتأثیر قرار دهند؟
چه بیماریهایی میتوانند دندان عقل را تحتتأثیر قرار دهند؟
اگر دندانهای عقل به درستی رویش پیدا کنند، احتمالاً هیچ مشکلی برایتان ایجاد نمیکنند. اما اگر بهدرستی رشد نکنند یا نهفته باشند، ممکن است دچار مشکلات زیر شوید:
- پوسیدگی دندان
- کیست
- آسیب به دندانهای مجاور
- عفونت
- بیماری لثه
- تومور
علائم مشکلات دندان عقل
دندانهای عقلی که بهصورت ناقص یا کج رشد میکنند ممکن است علائمی مانند موارد زیر داشته باشند:
- درد صورت، به دلیل فشار دندان عقل روی اعصاب
- درد یا حساسیت فک
- درد در ناحیه دندان عقل
آیا باید دندان عقل را بکشیم؟
تا زمانی که دندانهای عقل مشکلی ایجاد نکنند، نیازی به کشیدن آنها نیست. اما اگر مشکلی ایجاد کنند، دندانپزشک عمومی یا جراح فک و صورت میتواند در مطب و با بیحسی موضعی یا در صورت لزوم تحت آرامبخشی، آنها را خارج کند. در برخی موارد، در بیمارستان و تحت بیهوشی عمومی نیز این عمل انجام میشود.
افراد در هر سنی میتوانند دندان عقل خود را بکشند، اما بسیاری برای جلوگیری از عوارض آینده، در اواخر نوجوانی یا اوایل دهه ۲۰ زندگیشان تصمیم به کشیدن دندان عقل میگیرند. پس از کشیدن دندان عقل، دیگر دوباره رشد نخواهد کرد.
برخلاف سایر دندانها، دندان عقل قدرت چندانی در جویدن و گاز زدن ندارد. بنابراین، پس از کشیدن، نیازی به جایگزینی آنها نیست.
🔗 اگر به دنبال اطلاعات دقیق+ تری درباره هزینه جراحی دندان عقل در تبریز هستید، مقاله اختصاصی ما را از دست ندهید.
بیماری ها و اختلالات
چگونه از دندانهای عقل مراقبت کنیم؟
اگر هنوز دندانهای عقل خود را دارید، دندانپزشک در معاینات دورهای آنها را بررسی خواهد کرد تا مطمئن شود سالم هستند. علاوه بر مراجعه منظم به دندانپزشک، باید بهداشت دهان و دندان را بهخوبی رعایت کنید. این شامل مسواک زدن دو تا سه بار در روز و استفاده روزانه از نخ دندان است.
تمیز کردن سطح عقبی دندانهای عقل ممکن است دشوار باشد. پس هنگام مسواک زدن، با دقت و حوصله این نواحی سختدسترس را نیز تمیز کنید.
راهنمای کامل جراحی دندان عقل
جراحی دندان عقل یکی از رایجترین درمانهای دهان و دندان است که معمولاً زمانی انجام میشود که دندانهای عقل نهفته، کج رشد کرده یا باعث درد، عفونت یا فشار به سایر دندانها شوند. این جراحی میتواند در مطب دندانپزشکی، تحت بیحسی موضعی یا در موارد پیچیدهتر تحت آرامبخش یا بیهوشی عمومی انجام شود.
مدت زمان جراحی بسته به موقعیت و شکل دندان متفاوت است، اما معمولاً کمتر از یک ساعت طول میکشد. پس از عمل، دورهای از مراقبتهای بعد از جراحی شامل استراحت، پرهیز از مصرف غذاهای سفت، و رعایت بهداشت دهان ضروری است.
📌 اگر دچار درد، تورم یا علائم نهفتگی دندان عقل هستید، پیشنهاد میکنیم مقاله کامل ما درباره جراحی دندان عقل در تبریز را نیز مطالعه نمایید.
یادداشتی از دِنتال مِد
دندانهای عقل ساختارهایی بلااستفاده (vestigial) در بدن انسان هستند. برای بسیاری از نوجوانان و جوانان، کشیدن دندان عقل تبدیل به نوعی آیین گذار به بزرگسالی شده است. اما اگر دندانهای عقل شما بهدرستی و همراستا با سایر دندانها رویش پیدا کردهاند و مشکلی ایجاد نمیکنند، شاید نیازی به هیچ اقدامی نباشد. برای تصمیمگیری بهتر درباره دندان عقل — و اینکه آیا باید آن را بکشید یا خیر — حتماً با دندانپزشک خود مشورت کنید.
سوالات متداول
خیر. اگر دندان عقل بهدرستی رشد کرده و مشکلی ایجاد نکند، نیازی به کشیدن آن نیست.
دندانی است که بهطور کامل از لثه خارج نشده و درون فک یا زیر لثه گیر کرده است. معمولاً نیاز به جراحی دارد.
بین ۱۷ تا ۲۵ سالگی، زمانی که ریشهها هنوز کامل شکل نگرفتهاند و عوارض کمتر است.
