اگر دندانپزشکتان شما را به پریودنتیست ارجاع داده، احتمالاً کمی نگران شدهاید؛ اما این ارجاع معمولاً یعنی مشکل شما در حیطهٔ تخصصی لثه و استخوان فک است و باید به دست فردی سپرده شود که برای همین کار آموزش دیده است. در این مقاله توضیح میدهیم پریودنتیست کیست، چه تفاوتی با دندانپزشک عمومی دارد، چه زمانی باید سراغش بروید و چه درمانهایی انجام میدهد.
خلاصهٔ سریع مقاله
- پریودنتیست متخصص لثه و بافتهای نگهدارندهٔ دندان (لثه و استخوان فک) است.
- درمانهای رایج: جرمگیری عمیق، نگهداری پریودنتال، جراحی لثه، گرافت لثه و استخوان، کشیدن دندانهای دشوار و کاشت ایمپلنت.
- برخی بیماران فقط برای یک جراحی به او مراجعه میکنند و برخی دیگر بهدلیل استعداد ژنتیکی به بیماری لثه، بلندمدت تحت نظر او میمانند.
پریودنتیکس چیست؟
پریودنتیکس شاخهای از دندانپزشکی است که به سلامت لثه و استخوان فک، یعنی بافتهایی که دندانها را نگه میدارند، میپردازد. به متخصص این رشته «پریودنتیست» یا «متخصص لثه» میگویند. پریودنتیست پس از پایان دورهٔ عمومی دندانپزشکی، پس از قبولی در دستیاری این رشته، آموزش تخصصی در همین حوزه میبیند.
ریشهٔ این واژه یونانی است: «پری» (peri) به معنی «پیرامون» و «ادونت» (odont) به معنی «دندان». پس پریودنتیکس یعنی رشتهای که مشکلات بافتهای اطراف دندان را درمان میکند؛ مشکلاتی مانند تحلیل استخوان، پسرفت لثه و بیماریهای لثه (پریودنتال).
تفاوت دندانپزشک عمومی و پریودنتیست چیست؟
دندانپزشک عمومی بیشتر روی درمانهای پیشگیرانه و ترمیمی تمرکز دارد. جرمگیری و جلسات معمول بهداشت دهان، عصب کشی و درمان ریشه، پر کردن دندانهای پوسیده و ساخت ترمیمهایی مانند روکش و بریج، کشیدن یا جراحی دندان های عادی و غیره همگی در دامنهٔ کار او قرار میگیرند.
پریودنتیست اما روی بیماریها و مشکلات بافتهای نگهدارندهٔ دندان (لثه و استخوان فک) تخصص دارد و علاوه بر دوره دندانپزشکی عمومی، چند سال آموزش تکمیلی را پشت سر گذاشته است.
| موضوع | دندانپزشک عمومی | پریودنتیست |
|---|---|---|
| تمرکز اصلی | درمانهای پیشگیرانه و ترمیمی | سلامت لثه و استخوان فک |
| نمونه خدمات | جرمگیری، پر کردن دندان، روکش، بریج | جراحی لثه، گرافت لثه و استخوان، درمان پریودنتیت |
| مدت آموزش | 6- 7 سال دندانپزشکی | دندانپزشکی عمومی + حدود 3 سال تخصص |
چه زمانی باید به پریودنتیست مراجعه کنیم؟
دلایل مختلفی برای مراجعه به پریودنتیست وجود دارد. بعضی بیماران فقط موقتی به او نیاز پیدا میکنند؛ یعنی درمانی لازم دارند که خارج از دامنهٔ کار دندانپزشک عمومی است، مثل گرافت لثه، گرافت استخوان یا فرنکتومی. پریودنتیست جراحی را انجام میدهد و پس از بهبودی، بیمار را به دندانپزشک عمومیاش برمیگرداند.
گروهی دیگر نیاز بلندمدت به پریودنتیست دارند، بهویژه کسانی که مستعد بیماری لثهاند. افرادی که از نظر ژنتیکی بیشتر در معرض بیماری لثه هستند، معمولاً علاوه بر جرمگیریهای معمول، به جلسات «نگهداری پریودنتال» هم نیاز دارند. در این حالت پریودنتیست و دندانپزشک عمومی در کنار هم کار میکنند و شما از هر دو مراقبت میگیرید تا سلامت دهانتان در بهترین وضعیت بماند.
پریودنتیست چه بافتهایی را درمان میکند؟
پریودنتیست مشکلات «پریودنشیوم» یعنی مجموعه بافتهای اطراف دندان را درمان میکند. این مجموعه چهار بخش دارد:
- لثه (Gingiva): همان بافت نرم صورتیرنگ دور دندانها.
- رباط پریودنتال: دستهای از الیاف بافت همبند که دندان را به استخوان فک میچسباند.
- سمنتوم (Cementum): لایهٔ سخت و کلسیفیهای که ریشهٔ دندان را میپوشاند.
- استخوان آلوئولار: بخشی از استخوان فک که حفرههای جای دندانها را در خود دارد.
پریودنتیست چه درمانهایی انجام میدهد؟
پریودنتیست طیف گستردهای از درمانهای لثه را انجام میدهد؛ از نگهداری پریودنتال و جرمگیری عمیق گرفته تا انواع جراحیهای لثه.
نگهداری پریودنتال (Periodontal Maintenance)
این درمان نوعی جرمگیری است و شباهت زیادی به جلسات معمول نزد دندانپزشک دارد. تفاوت در این است که علاوه بر تمیز کردن دندانها، پریودنتیست یا دندانپزشک ، وضعیت سلامت لثه را بررسی میکند و عمق «پاکتهای» اطراف دندانها را اندازه میگیرد. (وقتی استخوان اطراف دندان از بین میرود، این پاکتها عمیقتر میشوند.) بسیاری از بیمارانی که به این خدمت نیاز دارند باید هر سه تا چهار ماه یک بار آن را انجام دهند، اما برنامهٔ مناسب شما را پریودنتیست مشخص میکند.
جرمگیری عمیق (اسکیلینگ و روت پلنینگ)
اسکیلینگ و روت پلنینگ (SRP) همان «جرمگیری عمیق» است. تفاوت اصلیاش با جرمگیری معمولی این است که برای بیحس کردن لثه از بیحسی موضعی استفاده میشود. به این ترتیب میتوان زیر خط لثه، جایی که باکتریهای مضر پنهان میشوند، را بهطور کامل تمیز کرد. سطح ریشهٔ دندانها هم صاف میشود تا تجمع پلاک و باکتری دشوارتر شود.
پریودنتیستها معمولاً این روش را برای افراد مبتلا به بیماری خفیف و در مراحل اولیهٔ لثه توصیه میکنند.
جراحیهای لثه (Periodontal Surgery)
انجام جراحی لثه کار روتین پریودنتیست است. مهمترین انواع آن عبارتاند از:
- جراحی فلپ لثه (کاهش عمق پاکت): برای درمان پریودنتیت متوسط تا شدید به کار میرود. پریودنتیست با ایجاد برش، لثه را بهآرامی از دندانها جدا میکند تا عفونت عمیق زیر خط لثه دیده شود. پس از تمیز کردن کامل ریشهها، بافت لثه را سر جایش برمیگرداند و بخیه میزند.
- گرافت لثه: برای درمان پسرفت لثه انجام میشود، یعنی وقتی اطراف دندانها بافت لثهٔ سالم کافی وجود ندارد. در این روش، بافت به ناحیهای که لثه نازک شده اضافه میشود. این بافت ممکن است از سقف دهان خود بیمار گرفته شود یا از بانک بافت دارای مجوز تهیه شود.
- کشیدن دندان: پریودنتیستها معمولاً دندانهایی را که کشیدنشان دشوار است، مخصوصاً دندانهایی که از ناحیهٔ لثه شکستهاند، خارج میکنند.
- گرافت استخوان: عفونت لثه میتواند استخوانِ نگهدارندهٔ دندانها را تحلیل ببرد. در این حالت، پریودنتیست با گذاشتن گرافت استخوان به بازسازی استخوان کمک میکند. مادهٔ گرافت اغلب از بانک بافت تهیه میشود، اما گاهی از استخوان خود بیمار در ناحیهای دیگر از دهان استفاده میشود.
- افزایش طول تاج دندان (Crown Lengthening): گاهی دندان از نزدیکی خط لثه میشکند و جای کافی برای قرار دادن روکش باقی نمیماند. در این شرایط پریودنتیست چند میلیمتر از لثه و استخوان اطراف دندان را برمیدارد تا روکش بهدرستی روی آن بنشیند.
- لیفت لبخند (Smile Lift): بعضی افراد هنگام لبخند زدن، لثهٔ اضافی دارند که بخشی از دندانها را میپوشاند (لبخند لثهای). برای زیباتر شدن لبخند، پریودنتیست مقداری لثه و معمولاً کمی استخوان اطراف دندانهای مورد نظر را برمیدارد. این کار هم بهتنهایی و هم همراه با لمینت انجام میشود.
- فرنکتومی: «فرنوم» نواری از بافت همبند است که یک بخش از بدن را به بخش دیگر وصل میکند. در دهان دو نوع فرنوم داریم: لبی که لب را به لثه وصل میکند و زبانی که زبان را درست پشت دندانهای جلوی فک پایین به لثه متصل میکند. گاهی فرنوم بیش از حد کوتاه یا سفت است و میتواند باعث مشکلاتی مثل اختلال حرکت زبان (تانگتای) یا پسرفت لثه شود. در فرنکتومی، پریودنتیست با یک برش کوچک آن را آزاد میکند.
کاشت ایمپلنت دندان
بسیاری از پریودنتیستها ایمپلنت دندان هم میگذارند، اما این کار فقط مخصوص این رشته نیست؛ جراحان فک و صورت و بسیاری از دندانپزشکان عمومی هم ایمپلنت انجام میدهند. از آنجا که موفقیت ایمپلنت به سلامت لثه و استخوان بستگی دارد، پریودنتیست انتخاب بسیار مناسبی برای این درمان است.
سؤالات متداول دربارهٔ پریودنتیست
پریودنتیست چند سال تحصیل میکند؟
پس از پایان دوره دندانپزشکی عمومی، حدود سه سال آموزش تخصصی دربارهٔ بیماریها و جراحیهای لثه میبیند.
تفاوت جرمگیری عمیق با جرمگیری معمولی چیست؟
در جرمگیری عمیق از بیحسی موضعی استفاده میشود تا بتوان زیر خط لثه و سطح ریشهٔ دندان را بهطور کامل تمیز و صاف کرد؛ در جرمگیری معمول، فقط سطح قابلمشاهدهٔ دندانها تمیز میشود.
آیا پریودنتیست ایمپلنت هم میگذارد؟
بله. بسیاری از پریودنتیستها ایمپلنت میگذارند، هرچند این کار مختص آنها نیست و جراحان فک و صورت و برخی دندانپزشکان عمومی نیز آن را انجام میدهند.
هر چند وقت یکبار باید برای نگهداری پریودنتال مراجعه کرد؟
بسیاری از افراد باید این جلسات را هر سه تا چهار ماه یک بار انجام دهند؛ اما فاصلهٔ دقیق را پریودنتیست با توجه به وضعیت لثهٔ شما تعیین میکند.
جمعبندی
لثهٔ سالم بهاندازهٔ دندانهای سالم اهمیت دارد. پریودنتیستها متخصصانی هستند که از لثه و سایر بافتهای اطراف دندان مراقبت میکنند. ممکن است ارجاع به پریودنتیست، مخصوصاً اگر تا حالا سراغ او نرفتهاید، کمی نگرانکننده باشد. اما اگر دچار بیماری لثه هستید، پریودنتیست دانش، آموزش و تجربهٔ لازم را برای درمان مشکل و کمک به حفظ سلامت دهان و دندان شما دارد.
آیا به کاشت ایمپلنت نیاز دارید؟؟
برای معاینه و کاشت ایمپلنت دندان در تبریز می توانید به مطب دکتر نگین واعظی مراجعه نمایید و یا نوبت دهی اینترنتی تهیه کنید.
